AFM eist einde aan "foute" provisie van beheerders

Dat zegt Tim Mortelmans, hoofd toezichtgroep Financiële Ondernemingen bij de AFM.'De retourprovisie geeft vermogensbeheerders de verkeerde prikkel', zegt Mortelmans. 'Ze hebben er baat bij om meer transacties te doen dan nodig is voor de klant.' Voor de belegger zijn veel effectentransacties juist nadelig voor het rendement. Zeker nu de beurs slecht presteert, kunnen de kosten extra hard aantikken.
De AFM eist dat vermogensbeheerders het klantbelang meer centraal stellen: 'Alle provisies gaan eruit', zegt Mortelmans. 'Vermogensbeheerders moeten hun verdienmodel aanpassen.'

Distributieprovisie
In maart zei minister Jan Kees de Jager van Financiën al de distributieprovisie te gaan afschaffen die vermogensbeheerders ontvangen voor het verkopen van fondsen van derden. Voor de beheerder is het nu nog verleidelijk de klant het best betalende fonds te adviseren in plaats van het beste fonds.Banken en beheerders dreigen door het verbod jaarlijks honderden miljoen euro's mis te lopen. Het verdwijnen van de retourprovisie zal vooral kleine en middelgrote beheerders raken. Volgens Mortelmans halen sommige beheerders meer dan 50% van hun inkomsten uit de provisie. Het gaat volgens kenners in totaal jaarlijks om vele tientallen miljoenen euro's.

Depotbanken
Vermogensbeheerders doen transacties voor hun klanten bij depotbanken. Een depotbank hanteert een vast tarief, van bijvoorbeeld tien basispunten per transactie. Maar op verzoek van de beheerder rekent de depotbank een hoger tarief van bijvoorbeeld dertig basispunten. Het verschil van twintig basispunten maakt de depotbank elke maand over aan de beheerder.
'De klant betaalt vaak minstens het dubbele van de werkelijke transactiekosten', zegt Erik Drijkoningen van internetvermogensbeheerder Ohpen. Dat kan oplopen tot vier keer de normale kosten.
Het bewijs dat beheerders daardoor meer transacties doen, is volgens Mortelmans moeilijk te leveren. 'Maar we zien vaak bij beheerders dat aan het eind van de maand of het kwartaal het aantal transacties oploopt.'

Omzet per klant
Drijkoningen, die eerder werkte als dienstverlener aan vermogensbeheerders, zegt te weten waarom: 'Medewerkers van vermogensbeheerders worden vaak afgerekend op omzet per klant. Als ze aan het eind van de maand onder hun doelstelling zitten, doen ze gewoon meer transacties.'

De AFM weet dat De Jager ook de retourprovisie wil aanpakken. Mortelmans hoopt dat zowel de distributievergoeding als de retourprovisie uiterlijk 2013 is afgeschaft. Dit najaar wordt in Brussel gepraat over een herziening van de Europese beleggingsrichtlijn Mifid. Als er dan niet wordt besloten tot het afschaffen van provisies gaat De Jager het zelf doen, zei hij eerder.

Daarom probeert de AFM vermogensbeheerders zover te krijgen dat ze hun verdienmodel nu al veranderen. Mortelmans: 'We moeten naar een systeem van directe beloningen.' Hij denkt dat vermogensbeheerders een hogere beheervergoeding zullen vragen of een vaste vergoeding voor vermogensadvies om te compenseren voor de lagere transactieinkomsten. Nu betalen beleggers vaak via provisies voor advies.